Жылыту маусымы алдында радиатордың термостатикалық клапанын тексеру

Жылыту маусымы басталғанда радиатор бірден және біркелкі қызбауы көбіне қазандықтағы немесе бүкіл жүйедегі күрделі ақаудан емес, термостатикалық клапанның дұрыс жұмыс істемеуінен болады. Ұзақ жазғы үзіліс кезінде клапан ішіндегі шток тұрып қалуы, шаң жиналуы немесе термостатикалық бастиектің дұрыс орнатылмауы мүмкін.

Радиатор термостатикалық клапанын күтіп ұстау — үйдегі жайлылықты сақтаудың ғана емес, жылу энергиясын тиімді пайдаланудың да маңызды бөлігі. Дұрыс жұмыс істейтін клапан бөлме температурасын тұрақты ұстап, артық қызуды азайтады. Бұл мақалада жылыту маусымы алдында клапанды қалай қауіпсіз тексеру, тұрып қалған штокты қалай абайлап босату және қашан маман шақыру керектігі түсіндіріледі.

Термостатикалық клапан қалай жұмыс істейді?

Термостатикалық радиатор клапаны радиаторға кіретін ыстық су ағынын бөлме температурасына қарай реттейді. Клапанның үстіндегі термостатикалық бастиек бөлмедегі ауаны сезеді. Температура белгіленген мәннен төмендесе, бастиек клапанды ашып, радиаторға көбірек су жібереді. Бөлме жылынса, клапан біртіндеп жабылады.

Клапанның ішінде серіппе арқылы қозғалатын шағын металл шток орналасады. Шток еркін қозғалғанда су ағыны дұрыс реттеледі. Алайда клапан бірнеше ай бойы бір қалыпта тұрса, штоктың қозғалысы қиындауы немесе ол жабық күйде тұрып қалуы мүмкін. Осындай жағдайда радиатор суық болып, ал басқа бөлмелердегі радиаторлар қалыпты қызуы ықтимал.

Жылыту маусымы алдында қандай белгілерге назар аудару керек?

Клапанды тексеру үшін жылыту жүйесі толық іске қосылғанын күтудің қажеті жоқ. Көзбен шолу және жеңіл механикалық тексеру маусым басталмай тұрып-ақ жасалады. Төмендегі белгілер термостатикалық клапанға назар аудару керектігін көрсетеді:

• радиатордың жоғарғы немесе төменгі бөлігі ғана қызады;
• радиатор біркелкі қызбайды және бөлме қажетті температураға жетпейді;
• термостатикалық бастиекті бұрағанда температура өзгермейді;
• радиатор мүлде суық, ал құбырдың бір бөлігі ыстық болып қалады;
• клапан маңынан су тамшылайды немесе тот іздері көрінеді;
• шток басылғаннан кейін бастапқы орнына баяу қайтады немесе мүлде қозғалмайды;
• клапаннан сықырлау, діріл немесе қатты шу естіледі.

Бұл белгілердің барлығы тек клапан ақауын білдірмейді. Жүйеде ауа жиналуы, сүзгінің бітелуі, сорғының дұрыс жұмыс істемеуі немесе теңгерімсіз гидравлика да ұқсас әсер беруі мүмкін. Сондықтан тек бір белгіге сүйенбей, бірнеше факторды бірге бағалаған дұрыс.

Радиатор клапанын қауіпсіз тексеру тәртібі

1. Жүйенің жағдайын бағалаңыз

Алдымен радиатордың айналасын тексеріңіз. Клапан корпусында жарық, коррозия, су тамшысы немесе ақшыл тұз шөгіндісі болса, оны өз бетіңізше бұзуға немесе бөлшектеуге болмайды. Су қысымындағы жүйеде кішкентай ақаудың өзі тез ұлғаюы мүмкін.

Қолмен тексеру кезінде металл бөлшектердің температурасына абай болыңыз. Жылыту жүйесі жұмыс істеп тұрса, радиатор мен құбырлар күйдіретіндей ыстық болуы мүмкін. Қажет болса, жүйені суытып, қорғағыш қолғап киіңіз.

2. Термостатикалық бастиекті тексеріңіз

Бастиектегі температура шкаласы еркін бұралуы керек. Оны шектен тыс күшпен бұрамаңыз. Бастиек бұралмай қалса, ішкі механизм қысылған немесе қате орнатылған болуы мүмкін.

Тексеру кезінде бастиекті ең төменгі және ең жоғары белгіге бірнеше рет жайлап бұрап көріңіз. Бұл клапанды жөндемейді, бірақ реттеу механизмінің механикалық тұрғыда жауап беретінін анықтауға көмектеседі.

3. Штоктың қозғалысын тексеріңіз

Көп жағдайда штокты тексеру үшін термостатикалық бастиекті клапан корпусынан абайлап шешу қажет. Әр модельдің бекіту тәсілі әртүрлі болуы мүмкін: бұрандалы сақина, қысқыш немесе арнайы бекіткіш қолданылуы ықтимал. Бастиекті шешу кезінде клапанның су жүретін корпусын бұрамаңыз.

Бастиек алынғаннан кейін клапан корпусынан шығып тұрған кішкентай металл шток көрінеді. Ол бірнеше миллиметр ғана қозғалады. Штокты саусақпен немесе жалпақ, доғал құралмен өте жеңіл басып тексеруге болады. Қалыпты жағдайда ол аздап төмен түсіп, серіппе әсерімен қайта жоғары көтеріледі.

«Радиатор клапанының штогы тұрып қалды»: не істеу керек?

Егер радиатор клапанының штогы тұрып қалды деп байқасаңыз, оны бірден қысқышпен тартуға немесе балғамен ұруға болмайды. Штоктың ішкі бөлігі клапанның тығыздағышымен байланыста орналасады. Қатты күш қолдану тығыздағышты зақымдап, су ағуына әкелуі мүмкін.

Штокты қауіпсіз босатудың қадамдары

1. Жылыту жүйесі қатты қызған болса, оны суытыңыз немесе тек металл бетіне қол тигізбей жұмыс істеңіз.
2. Термостатикалық бастиекті өндіруші көрсеткен тәсілмен шешіңіз.
3. Штоктың айналасындағы шаңды құрғақ, таза шүберекпен сүртіңіз.
4. Штокты доғал құралмен өте жеңіл басып, оның бірнеше рет қозғалуына мүмкіндік беріңіз.
5. Шток төмен түскеннен кейін өздігінен жоғары қайтатынын бақылаңыз.
6. Қайтадан қыстырылып қалса, күшті арттырмай, маман шақырыңыз.
7. Бастиекті орнына дұрыстап орнатып, температура реттелетінін тексеріңіз.

Штоктың сыртқы бөлігіне май, аэрозоль немесе тұрмыстық майлағышты көп мөлшерде жағу ұсынылмайды. Май клапанның ішкі бөлігіне өтіп, шаңды жинауы немесе тығыздағыш материалдарға кері әсер етуі мүмкін. Егер шток тот басқан, майысқан немесе су жіберіп тұрса, клапанды толық тексеру немесе ауыстыру қажет.

Қандай әрекеттер қауіпті?

Радиатор клапанын қауіпсіз тексеру кезінде ең маңызды қағида — су жүретін бөлікті қысым астында бөлшектемеу. Төмендегі әрекеттерден бас тартыңыз:

• клапан корпусын құбырдан бұрап алуға;
• штокты қысқышпен қатты тартуға;
• корпусты балғамен соғуға;
• ағып тұрған жерді уақытша желіммен жабуға;
• ыстық клапанға суық су құюға;
• жүйеден суды ағызбай, бұрандалы қосылысты босатуға.

Егер су бірден аға бастаса, жақын орналасқан жабу кранын жабыңыз. Сүлгі немесе ыдыс дайындап, электр құрылғыларын судан алыстатыңыз. Көпқабатты үйде орталық жылыту жүйесіне қосылған радиатор болса, ғимараттың авариялық қызметіне немесе білікті сантехникке хабарласқан дұрыс.

Ақау белгілерін ажырату

Термостатикалық клапанға маусымдық қызмет көрсету

Термостатикалық клапанға маусымдық қызмет көрсету күрделі жұмыс болмауы керек. Жылыту маусымы аяқталған кезде термостатты ең төменгі жабық күйде ұзақ қалдырмау пайдалы. Кей жағдайда клапанды ашық күйге жақын қою штоктың ұзақ уақыт қысылып тұру қаупін азайтады. Дегенмен нақты реттеу тәсілі клапанның конструкциясына байланысты, сондықтан өндіруші нұсқаулығын ескеріңіз.

Жазда бірнеше ай бойы клапанды мүлде қозғалтпай қоймаған жөн. Маусым басталардан бірнеше апта бұрын бастиекті бірнеше рет жайлап бұрап, штоктың еркін қозғалатынын тексеріңіз. Радиатордың бетін шаңнан тазалаңыз, себебі шаң термостатикалық бастиектің бөлме ауасын дұрыс сезуіне кедергі келтіруі мүмкін.

Термостатикалық бастиек перде, жиһаз немесе декоративтік қаптамамен жабылып қалмауы керек. Бастиек радиатордың дәл үстіндегі ыстық ауа қалтасында тұрса, бөлменің нақты температурасын дұрыс өлшемейді. Нәтижесінде радиатор ерте жабылып, бөлме салқын болып қалуы мүмкін.

Жаңа клапан таңдағанда нені ескеру керек?

Клапанды ауыстыру қажет болса, тек сыртқы өлшеміне қарау жеткіліксіз. Сатып алмас бұрын төмендегі параметрлерді салыстырыңыз:

• Қосылу өлшемі: клапанның бұрандалы өлшемі және құбыр бағыты қолданыстағы жүйеге сәйкес болуы керек.
• Орнату бағыты: түзу, бұрыштық немесе осьтік модельдің қайсысы радиаторға ыңғайлы екенін анықтаңыз.
• Жүйе түрі: бірқұбырлы және екіқұбырлы жүйелерге арналған шешімдер әртүрлі болуы мүмкін.
• Қысым мен температура шегі: клапан жылыту жүйесінің нақты жұмыс жағдайларына сәйкес келуі тиіс.
• Реттеу дәлдігі: шкаласы түсінікті, бастиегі берік және бірқалыпты бұралатын модельді таңдаңыз.
• Материал: корпус материалы коррозияға және жүйедегі қысымға төзімді болуы керек.

Егер клапанда немесе фитингте 304 маркалы тот баспайтын болат қолданылса, бұл материалдың құрамында хромның жоғары үлесі бар аустениттік болат екенін білдіреді. Ол қалыпты ішкі жылыту жүйелерінде коррозияға жақсы төзімді, берік және ұзақ қызмет етуге қолайлы. Дегенмен 304 болат мүлде тот баспайды деген сөз емес: хлорид мөлшері жоғары орта, агрессивті химиялық заттар, дұрыс емес дәнекерлеу немесе тұрақты ылғал әсері оның бетінде коррозия туғызуы мүмкін. Сондықтан материалды жүйе жағдайына сәйкес таңдап, қосылыстарды дұрыс орнату маңызды.

Клапанның жылу өткізгіштігі немесе сыртқы материалы радиатордың нақты жылу беруін жалғыз өзі анықтамайды. Радиатордың жылу шығаруы оның дизайнына, өлшеміне, су температурасына, ағын жылдамдығына және сынақ жағдайларына тәуелді. Сондықтан жаңа клапанды таңдағанда оның радиатордың қуатын автоматты түрде арттыратынына сенуге болмайды. Клапан негізінен ағынды және бөлме температурасын басқаруға арналған.

Қашан маман шақыру керек?

Шток жеңіл басқанда қозғалмаса, қайта-қайта тұрып қалса немесе клапаннан су ақса, жөндеуді тоқтатқан дұрыс. Клапан корпусын ауыстыру үшін жүйедегі суды төгу, қысымды түсіру және кейін жүйені қайта толтырып, ауасын шығару қажет болуы мүмкін.

Сондай-ақ мына жағдайларда маманның көмегі қажет:

• радиаторлар бірнеше бөлмеде бірдей қызбайды;
• қазандық қысымы жиі төмендейді;
• құбырлар қатты дірілдейді немесе соққы тәрізді дыбыс шығады;
• клапан корпусында жарық немесе айқын коррозия бар;
• жүйе орталық жылытуға қосылған және жеке жабу краны жоқ;
• клапанды шешу үшін құбырды кесу немесе дәнекерлеу қажет.

Жиі қойылатын сұрақтар

Штокты босату үшін оны толық шығарып алуға бола ма?

Жоқ. Штокты толық тарту клапанның ішкі тығыздағышын зақымдап, су ағуына әкелуі мүмкін. Оны тек аз қашықтықта жеңіл басып, серіппенің қайтару қозғалысын тексеру керек.

Термостатикалық клапан радиаторды үнемі ыстық ұстай ма?

Жоқ. Оның міндеті — бөлме температурасына қарай ағынды реттеу. Бөлме жылыған кезде клапан ішінара жабылады, сондықтан радиатордың беті әрдайым бірдей ыстық болмауы қалыпты жағдай.

Радиатор біркелкі қызбаса, міндетті түрде клапан кінәлі ме?

Міндетті емес. Бұған ауа, шөгінді, төмен ағын, теңгерімсіз жүйе немесе қайтарым құбырының мәселесі себеп болуы мүмкін. Алдымен клапан штогын, ауа шығару клапанын және құбырлардың температурасын салыстырып тексеріңіз.

Клапанға май жағуға бола ма?

Көп жағдайда қажет емес. Май шаңды жинап, ішкі механизмге өтуі немесе тығыздағышқа әсер етуі мүмкін. Штокты таза ұстаңыз және ол қозғалтқыштай қатты тұрып қалса, клапанды маманға көрсетіңіз.

304 тот баспайтын болаттан жасалған клапан жақсы ма?

304 маркалы тот баспайтын болат қалыпты жылыту жүйелерінде беріктік пен коррозияға төзімділіктің жақсы үйлесімін береді. Бірақ клапанның сапасы тек материалға емес, ішкі механизмге, тығыздағыштарға, өлшем дәлдігіне және дұрыс орнатуға да байланысты.

Қорытынды

Жылыту маусымы алдында клапанды бірнеше минут тексеру радиатордың суық қалуы, бөлменің біркелкі жылынбауы және күтпеген су ағуы сияқты мәселелердің алдын алады. Бастиектің жұмысын, штоктың еркін қозғалысын және клапан корпусындағы ақау белгілерін бақылаңыз. Егер радиатор клапанының штогы тұрып қалды деп байқалса, оны күшпен тартпай, жеңіл қозғалыспен ғана босатуға тырысыңыз. Күмәнді жағдайда қауіпсіздікке басымдық беріп, білікті маманға жүгінген дұрыс.