Radiator ölçüsü necə hesablanır? Otaq üzrə istilik itkisinə əsaslanan düzgün yanaşma

Radiator seçərkən ən çox istifadə olunan üsul otağın sahəsini hesablamaq və hər kvadratmetr üçün sabit istilik gücü götürməkdir. Bu yanaşma sürətli olsa da, hər ev üçün dəqiq nəticə vermir. Eyni sahəyə malik iki otağın istilik ehtiyacı pəncərə sayına, xarici divarların uzunluğuna, tavan hündürlüyünə, izolyasiyanın vəziyyətinə və hava sızmasına görə ciddi şəkildə fərqlənə bilər.

Bu səbəbdən radiator ölçüsü necə hesablanır sualının daha düzgün cavabı belədir: əvvəlcə otağın istilik itkisi müəyyən edilir, sonra həmin itkiyə uyğun radiator gücü və ölçüsü seçilir. Kvadratmetr yalnız ilkin təxmin üçün istifadə olunmalı, yekun seçim isə otaq-otaq istilik yükünə əsaslanmalıdır.

Niyə radiator seçimi yalnız kvadratmetrə görə aparılmamalıdır?

Otağın sahəsi döşəmənin ölçüsünü göstərir, lakin istiliyin nə qədər itirildiyini tam izah etmir. Məsələn, 20 m² ölçülü daxili otaqla iki xarici divarı və üç pəncərəsi olan 20 m² künc otağının istilik ehtiyacı eyni deyil.

Daxili otaq digər qızdırılan otaqlardan istilik aldığı üçün daha az radiator gücünə ehtiyac duya bilər. Künc otaq isə xarici divarlar, pəncərələr və soyuq hava ilə daha çox təmasda olduğundan daha böyük istilik itkisinə məruz qalır. Buna görə standart “hər kvadratmetrə müəyyən vat” hesabı bəzən radiatorun zəif, bəzən isə lazımsız dərəcədə böyük seçilməsinə səbəb olur.

Otaq üzrə istilik itkisi hesabında əsas amillər

1. Otağın sahəsi və həcmi

İlkin hesablamada otağın sahəsi belə tapılır:

Sahə = uzunluq × en

Amma radiator gücü hesablanması üçün təkcə sahə kifayət etmir. Tavan hündürlüyü artdıqca qızdırılmalı hava həcmi də artır. Otağın həcmi aşağıdakı düsturla müəyyən edilir:

Həcm = uzunluq × en × tavan hündürlüyü

Məsələn, 20 m² sahəsi olan otaqda tavan hündürlüyü 2,7 metrdirsə, hava həcmi 54 m³ təşkil edir. Tavan 3,5 metr olduqda isə həmin otağın həcmi 70 m³-ə yüksəlir. Bu fərq radiator üçün istilik yükünü artırır.

2. Pəncərələrin sayı və ölçüsü

Pəncərələr divarlara nisbətən daha zəif istilik müqavimətinə malik ola bilər. Şüşə sahəsi böyüdükcə və pəncərə sayı artdıqca istilik itkisi də yüksəlir. Xüsusilə köhnə taxta çərçivələrdə, tək şüşəli sistemlərdə və düzgün bağlanmayan qanadlarda istilik itkisi daha çox olur.

Pəncərə və xarici divara görə radiator seçimi zamanı bu suallar nəzərə alınmalıdır:

• Otaqda neçə pəncərə var?
• Pəncərələrin ümumi şüşə sahəsi nə qədərdir?
• Şüşələr tək, ikiqat və ya üçqatdır?
• Çərçivələrdə və rezin contalarda hava sızması varmı?
• Radiator pəncərənin altında yerləşdiriləcəkmi?

Radiatorun pəncərənin altında yerləşdirilməsi yalnız estetik seçim deyil. İsti hava yuxarı qalxaraq pəncərədən gələn soyuq hava axınının qarşısını almağa kömək edir. Buna görə radiatorun eni mümkün olduqda pəncərə eninə yaxın seçilir.

3. Xarici divarların sayı

Otağın xarici divarla təmasda olan hissəsi artdıqca istilik itkisi də yüksəlir. Xarici divarı olmayan mərkəzi otaq adətən daha az istilik tələb edir. Bir xarici divarı olan otaq orta səviyyədə, iki və ya daha çox xarici divarı olan künc otaq isə daha yüksək gücdə radiator tələb edə bilər.

Binanın fasadına baxan divarların qalınlığı, tikinti materialı, istilik izolyasiyası və divarın günəşə məruz qalması da nəticəyə təsir edir. Şimal istiqamətinə baxan və günəş işığı az alan otaqlarda istilik ehtiyacı praktik olaraq daha yüksək ola bilər.

4. Tavan, döşəmə və üst mərtəbənin təsiri

Üst mərtəbədə yerləşən otağın üzərində izolyasiyasız dam və ya soyuq çardaq varsa, tavandan istilik itkisi arta bilər. Birinci mərtəbədə isə döşəmənin altında soyuq zirzəmi və ya torpaq olduqda əlavə istilik itkisi yaranır.

Otağın üstündə və altında qızdırılan mənzil yerləşirsə, həmin səthlərdən istilik itkisi nisbətən az olur. Buna görə otaq üzrə istilik itkisi hesabı aparılarkən otağın binadakı mövqeyi də qeyd edilməlidir.

5. İzolyasiyanın keyfiyyəti

İzolyasiya radiatorun tələb olunan gücünü əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər. Xarici divarlar, tavan, döşəmə və pəncərələr yaxşı izolyasiya olunubsa, otaq istiliyi daha uzun müddət saxlayır. Köhnə və izolyasiyasız binalarda isə eyni sahə üçün daha yüksək radiator gücü lazım gələ bilər.

İzolyasiya qiymətləndirilərkən yalnız divarın qalınlığına baxmaq kifayət deyil. Divarın materialı, istilik izolyasiya qatının qalınlığı, montaj keyfiyyəti və istilik körpüləri də nəzərə alınmalıdır. Balkon plitələri, sütunlar, künclər və pəncərə kənarları zəif izolyasiya olunarsa, lokal soyuq səthlər yarana bilər.

6. Hava sızması və havalandırma

İstilik itkisi yalnız divar və pəncərələrdən baş vermir. Qapı altından, pəncərə kənarlarından, ventilyasiya kanallarından və konstruksiya birləşmələrindən daxil olan soyuq hava da otağın istilik yükünü artırır.

Hava sızması olan otaqda radiator kifayət qədər güclü olsa belə, komfort tam təmin olunmaya bilər. Çünki radiator otağa istilik verir, lakin isti hava davamlı olaraq çölə çıxır və soyuq hava daxil olur. Bu halda radiator gücünü həddindən artıq artırmaq əvəzinə əvvəlcə pəncərə və qapı contaları, montaj tikişləri və havalandırma sistemi yoxlanmalıdır.

Radiator gücü necə hesablanır?

Dəqiq mühəndislik hesabında istilik itkisi divar, pəncərə, tavan, döşəmə və havalandırma üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanır. Sadələşdirilmiş yanaşmada isə otağın həcmi və istilik şəraiti əsasında təxmini yük müəyyən edilir.

Ümumi məntiq belədir:

Radiatorun tələb olunan gücü = otağın istilik itkisi + təhlükəsizlik ehtiyatı

Təhlükəsizlik ehtiyatı adətən otağın real şəraitindən asılı olaraq seçilir. Çox külək alan, küncdə yerləşən, pəncərələri böyük və izolyasiyası zəif olan otaqlarda ehtiyat daha yüksək ola bilər. Yaxşı izolyasiya olunmuş daxili otaqlarda isə həddindən artıq ehtiyat radiatorun lazımsız böyük seçilməsinə səbəb ola bilər.

Praktik olaraq əvvəlcə otağın istilik yükü vatla müəyyən edilir. Daha sonra seçilən radiator modelinin həmin iş şəraitində verdiyi istilik gücü ilə müqayisə aparılır. Burada yalnız radiatorun uzunluğuna deyil, panel sayı, konvektor elementləri, hündürlük və bağlantı tipinə də baxılmalıdır.

Radiator ölçüsü ilə radiator gücü arasındakı fərq

Radiatorun fiziki ölçüsü və istilik gücü eyni anlayış deyil. Eyni uzunluqda iki radiator fərqli konstruksiyaya və fərqli gücə malik ola bilər. Hündürlük, panel quruluşu, konvektor lövhələri, material və suyun işləmə temperaturu nəticəni dəyişir.

İstilikvermə göstəricisini necə düzgün oxumaq lazımdır?

Radiatorun istilik çıxışı yalnız onun ölçüsündən asılı deyil. İstilikvermə göstəricisi radiatorun dizaynı, ölçüləri, su temperaturu, giriş-çıxış temperatur fərqi, su axını və sınaq şəraitindən asılıdır. Kataloqda göstərilən vat dəyəri müəyyən standart test şərtlərinə aid ola bilər və real evdə eyni nəticə tam olaraq təkrarlanmaya bilər.

Bu səbəbdən radiator seçərkən satıcıdan və ya texniki mütəxəssisdən aşağıdakı məlumatları dəqiqləşdirmək faydalıdır:

• Göstərilən güc hansı temperatur rejimində hesablanıb?
• Radiatorun ölçüsü və konstruksiya tipi nədir?
• İstilik sistemi aşağı temperaturlu rejimdə işləyirmi?
• Giriş və çıxış bağlantılarının mövqeyi necədir?
• Radiatorun faktiki gücü otağın hesablanmış yükünü qarşılayırmı?

Radiator seçərkən praktik alış tövsiyələri

Radiatoru otağın ən soyuq zonasına uyğunlaşdırın

Radiator əsasən pəncərə altında və ya xarici divarın ən çox istilik itirən hissəsində yerləşdirilir. Bir otaqda bir neçə pəncərə varsa, istiliyi tək radiatorla vermək əvəzinə iki radiator arasında bölmək daha yaxşı hava paylanması yarada bilər.

Montaj ölçülərini əvvəlcədən yoxlayın

Radiator gücü uyğun olsa belə, montaj üçün kifayət qədər yer yoxdursa, seçim praktik olmayacaq. Divar məsafəsi, pəncərə altı boşluq, boruların istiqaməti, klapanların yerləşməsi və radiatorun döşəmədən hündürlüyü əvvəlcədən ölçülməlidir.

Material və korroziya davamlılığını nəzərə alın

Radiatorun materialı sistemin su keyfiyyəti və iş rejimi ilə uyğun olmalıdır. Paslanmayan polad 304, xrom-nikel tərkibli austenitik paslanmayan polad növüdür və normal məişət mühitində yaxşı korroziya davamlılığı ilə tanınır. Lakin “304” işarəsi radiatorun istənilən su şəraitində korroziyaya uğramayacağı anlamına gəlmir. Su kimyası, xlorid səviyyəsi, oksigenlə təmas, qaynaq və səth emalının keyfiyyəti də uzunömürlülüyə təsir edir.

Ona görə material seçərkən yalnız polad markasına deyil, məhsulun hazırlanma keyfiyyətinə, qaynaq sahələrinə, səth örtüyünə və istehsalçının texniki məlumatlarına da baxmaq lazımdır.

Həddindən artıq böyük radiator seçməyin

Bir qədər ehtiyat gücü faydalı ola bilər, lakin həddindən artıq böyük radiator əlavə xərc, daha çox yer tutması və termostatla daha tez-tez tənzimlənmə ehtiyacı yarada bilər. Ən yaxşı nəticə otağın real istilik yükünə uyğun, idarəolunan və düzgün montaj edilmiş radiatorla əldə olunur.

Sadə nümunə: eyni sahədə fərqli radiator ehtiyacı

Tutaq ki, iki otağın hər ikisi 20 m²-dir. Birinci otaq binanın ortasında yerləşir, yalnız bir pəncərəsi var, tavanı 2,7 metrdir və xarici divarı yoxdur. İkinci otaq isə küncdə yerləşir, iki xarici divara, iki böyük pəncərəyə, 3,2 metrlik tavana və zəif izolyasiyaya malikdir.

Hər iki otaq üçün yalnız kvadratmetrə əsasən eyni radiator seçmək asan görünür. Lakin ikinci otağın həcmi, xarici səth sahəsi və pəncərə itkiləri daha böyük olduğundan onun radiator gücü əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olmalıdır. Bu nümunə göstərir ki, radiator seçimi kvadratmetr prinsipi ilə başlaya bilər, lakin yekun qərar otağın bütün istilik itkisi amilləri nəzərə alınaraq verilməlidir.

Tez-tez verilən suallar

Radiator gücünü yalnız otağın sahəsinə görə hesablamaq olarmı?

İlkin təxmin üçün olar, lakin dəqiq seçim üçün kifayət deyil. Pəncərə, xarici divar, tavan hündürlüyü, izolyasiya və havalandırma da nəzərə alınmalıdır.

Bir radiator əvəzinə iki radiator seçmək daha yaxşıdırmı?

Otaqda bir neçə pəncərə və ya uzun xarici divar varsa, istiliyi iki nöqtəyə bölmək daha bərabər temperatur yarada bilər. Lakin bu seçim boru xətti və montaj imkanları ilə uyğunlaşdırılmalıdır.

Radiator pəncərənin altında olmalıdırmı?

Əksər hallarda pəncərənin altında yerləşdirmə faydalıdır. Radiator isti hava axını yaradaraq pəncərədən gələn soyuq hava təsirini azaltmağa kömək edir.

İzolyasiya yaxşılaşdırıldıqdan sonra radiatoru dəyişmək lazımdırmı?

Həmişə yox. İzolyasiya istilik itkisini azaltdığı üçün mövcud radiator artıq kifayət qədər güclü ola bilər. Dəyişiklik etməzdən əvvəl otağın yenilənmiş istilik yükü hesablanmalıdır.

Radiatorun kataloqdakı vat göstəricisinə tam etibar etmək olarmı?

Göstərici vacibdir, lakin onun hansı su temperaturu və sınaq şəraitində əldə edildiyini bilmək lazımdır. İstilikvermə dizayn, ölçü, su temperaturu, axın və test şərtlərindən asılıdır.

Paslanmayan polad 304 radiator üçün yaxşı seçimdirmi?

304 markalı paslanmayan polad normal məişət şəraitində yaxşı korroziya davamlılığı təqdim edə bilər. Bununla yanaşı, suyun kimyəvi tərkibi, istehsal və qaynaq keyfiyyəti də nəzərə alınmalıdır.

Nəticə

Radiator ölçüsü necə hesablanır sualına ən düzgün cavab otağın sahəsindən deyil, istilik itkisindən başlayır. Pəncərə sayı, xarici divarlar, tavan hündürlüyü, izolyasiya, döşəmə və tavanın vəziyyəti, eləcə də hava sızması radiator üçün istilik yükünü müəyyən edən əsas amillərdir.

Dəqiq seçim üçün əvvəlcə hər otağın istilik ehtiyacı hesablanmalı, sonra həmin yükə uyğun radiatorun faktiki istilikverməsi, ölçüsü, montaj yeri və işləmə temperaturu müqayisə edilməlidir. Bu yanaşma daha sabit komfort, daha düzgün enerji sərfiyyatı və uzunmüddətli istifadə üçün daha etibarlı nəticə verir.